Marktontwikkelingen maart 2026

Turbulentie in de financiële markten

De laatste dagen van februari zorgden voor opschudding op de financiële markten. Bombardementen in Iran, tegenaanvallen in omliggende golfstaten en stijgende olieprijzen als gevolg van het afsluiten van de Straat van Hormuz hielden de markten in hun greep. Negatieve krantenkoppen domineerden het nieuws en vooral de onzekerheid over de duur van het conflict en de mogelijke gevolgen zorgde voor onrust onder beleggers. Tegelijkertijd laat de werkelijkheid op de financiële markten een genuanceerder beeld zien. De wereldwijde aandelenindex steeg in februari namelijk nog met ongeveer 2%, terwijl rentes op staatsobligaties juist daalden.

Operatie Epic Fury

De recente aanvallen op Iran, uitgevoerd door een coalitie van de Verenigde Staten en Israël, lijken door verschillende factoren te zijn ingegeven. Kort daarvoor waren de VS en Iran nog in onderhandeling over het Iraanse atoomprogramma, maar deze gesprekken liepen uiteindelijk stuk. De VS en Israël wilden voorkomen dat Iran kernwapens zou ontwikkelen, wat door Israël als een existentiële bedreiging wordt gezien. Daarnaast speelde mogelijk de wens om de invloed van Iran in de regio te beperken. Iran ondersteunt immers verschillende groepen in het Midden-Oosten, waaronder Hamas in Gaza en Hezbollah in Libanon.

De situatie in Iran was bovendien al langere tijd instabiel. De afgelopen jaren vonden er meerdere protesten plaats tegen de regering, mede door de diepe economische crisis en de hoge inflatie. Ook een mogelijke verandering van het autoritaire regime werd regelmatig in de media besproken als mogelijke aanleiding voor de operatie.

Na de dood van ayatollah Ali Khamenei bij de aanvallen werd zijn zoon, Mojtaba Khamenei, naar voren geschoven als opvolger. Vooralsnog lijkt dit echter niet direct te leiden tot politieke veranderingen. Tegelijkertijd stellen verschillende landen en internationale organisaties vragen over de legitimiteit en de werkelijke motieven achter de aanvallen.

Reactie op de financiële markten

Beleggers houden doorgaans niet van onzekerheid. Bij geopolitieke spanningen of oorlog is de impact op de economie en de financiële markten in eerste instantie vaak moeilijk in te schatten. Allereerst staat uiteraard het menselijke leed centraal, maar ook op de financiële markten ontstaan direct grote bewegingen. In de eerste dagen na het uitbreken van het conflict werden veel aandelenindices geconfronteerd met forse koersbewegingen. Vooral de ontwikkelingen in de Zuid-Koreaanse Kospi-index vielen op. Technologiebedrijven hebben een groot gewicht in deze index, waardoor koersbewegingen vaak extra sterk zijn.

De twee meest opvallende dagen waren 4 en 5 maart. Op 4 maart daalde de index met ongeveer 12%, om een dag later weer met 9,6% te stijgen. Het feit dat veel (particuliere) beleggers gebruikmaken van hefboomproducten speelt hierbij waarschijnlijk ook een rol, omdat dit koersbewegingen kan versterken.

Ook op andere plekken in de financiële markten was de onrust zichtbaar. Zo steeg de zogenoemde volatiliteitsindex, de CBOE Volatility Index, die de verwachte beweeglijkheid van de S&P 500 meet, naar een niveau van 29. Het langjarige gemiddelde van de VIX ligt rond de 19. Daarnaast noteert de bekende Fear & Greed Index momenteel eveneens op een niveau van 29, wat erop wijst dat beleggers relatief voorzichtig zijn. Deze indicator wordt samengesteld op basis van zeven verschillende marktfactoren, waaronder marktmomentum, volatiliteit en handelsvolume.

Strategische rol van de Straat van Hormuz

De onzekerheid onder beleggers hangt vooral samen met de reactie van Iran op de aanvallen van de VS en Israël. Iran heeft namelijk de Straat of Hormuz afgesloten, één van de belangrijkste doorvoerroutes voor energietransport in de wereld. Normaal gesproken passeert ongeveer 20% van de wereldwijde oliehandel via deze route, evenals een aanzienlijk deel van het vloeibaar aardgas (LNG).

Hoewel olie en gas vaak de meeste aandacht krijgen, is de Straat van Hormuz ook belangrijk voor andere sectoren. Zo loopt ongeveer 25% van de wereldwijde handel in meststoffen (zoals ureum, ammoniak en zwavel) via deze route. Ook is het Midden-Oosten een belangrijke producent van aluminium en importeren landen in de Golfregio een groot deel van hun voedsel (o.a. tarwe, maïs en overige granen) via deze handelsroute.

De blokkade had direct gevolgen voor de energiemarkten. In korte tijd stegen de prijzen van olie en gas met tientallen procenten. De prijs van een vat Brent-olie steeg bijvoorbeeld kortstondig tot bijna $ 120.

Inflatie en centrale banken

Een hoge olieprijs verspreidt zich vervolgens als een olievlek door de rest van de economie. Het meest zichtbare voorbeeld is de stijgende prijs aan de benzinepomp. Maar ook transportkosten nemen toe, waardoor bedrijven hogere kosten doorberekenen aan consumenten. Daarnaast wordt gas in veel productieprocessen gebruikt als energiebron. Stijgende energieprijzen leiden daardoor tot hogere productiekosten voor bedrijven, die deze vaak gedeeltelijk doorberekenen. Werknemers worden geconfronteerd met hogere kosten en stellen mogelijk hogere looneisen om hun koopkracht te behouden. Op deze manier kan een vicieuze cirkel ontstaan waarin inflatie langer hoog blijft. De inflatie in de Verenigde Staten bleek de afgelopen periode al hardnekkiger dan in de eurozone, zoals ook in verschillende inflatiecijfers zichtbaar is.

Dit brengt centrale banken in een lastig parket. Voor het uitbreken van het conflict werd verwacht dat de Amerikaanse centrale bank (Fed) de rente in 2026 mogelijk nog twee keer zou verlagen. Voor de Europese centrale bank werd rekening gehouden met ongeveer één renteverlaging. Als de huidige situatie echter leidt tot opnieuw stijgende inflatie, kan dit scenario veranderen. In dat geval zouden centrale banken juist gedwongen kunnen worden de rente langer hoog te houden of zelfs opnieuw te verhogen. Dit kan uiteindelijk weer druk zetten op economische groei en aandelenmarkten.

Ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie

Door de vele aandacht voor de geopolitieke ontwikkelingen in Iran dreigen andere belangrijke ontwikkelingen naar de achtergrond te verdwijnen. In februari stonden namelijk ook de ontwikkelingen rondom kunstmatige intelligentie volop in de belangstelling. Met name het AI-model Claude van het bedrijf Anthropic trok veel aandacht. Nieuwe toepassingen van AI zorgden voor onzekerheid in verschillende sectoren.

Beleggers begonnen eerst te twijfelen aan de verdienmodellen van traditionele software-as-a-service (SaaS) bedrijven. Vervolgens kwamen ook bedrijven in cybersecurity, financiële data en zelfs juridische en consultancysectoren onder druk te staan op de beurs. Een deel van deze zorgen nam weer af nadat Jensen Huang, CEO van Nvidia, aangaf dat AI volgens hem geen vervanging is van bestaande software, maar juist kan helpen om deze efficiënter te gebruiken.

Strategie van China

Ook in China vonden belangrijke (economische) ontwikkelingen plaats. In februari presenteerde de Chinese regering het nieuwe vijfjarenplan. Daarin ligt de nadruk op het vergroten van de economische zelfredzaamheid van het land. De belangrijkste strategische doelen zijn onder andere:

• Wereldwijd koploper worden op het gebied van kunstmatige intelligentie
• Zelfvoorzienend worden in geavanceerde halfgeleiders
• Marktaandeel blijven winnen in elektrische voertuigen
• Het aandeel duurzame energie (zoals zonne-energie, windenergie, kernenergie en waterkracht) verder vergroten
• Meer balans brengen in de economie door een grotere rol voor de dienstensector

China, het op één na meest bevolkte land ter wereld, blijft daarnaast een belangrijke motor van de wereldeconomie. Voor 2026 verwachten economen dat de Chinese economie met ongeveer 4,5% kan groeien, tegenover een wereldwijd gemiddelde van circa 2%.

Problemen bij private credit

Na enkele jaren van sterke groei bevindt de private credit markt zich momenteel in een meer turbulente fase. Private credit betreft onderhandse leningen die buiten het traditionele banksysteem worden verstrekt. Omdat deze leningen minder liquide zijn en niet eenvoudig verhandelbaar op de beurs, eisen investeerders doorgaans een hogere rentevergoeding. Juist deze hogere rente heeft de afgelopen jaren geleid tot een sterke groei van deze markt. Inmiddels wordt de omvang geschat op tussen de $2 biljoen en $3,5 biljoen, veel groter is dan de Nederlandse economie.

Toch ontstaan er momenteel ook zorgen. Deze worden onder meer veroorzaakt door stijgende wanbetalingen, vragen over de kwaliteit van bepaalde leningen en toenemende aandacht van toezichthouders. Volgens kredietbeoordelaar Fitch Ratings is de Amerikaanse Private Credit Default Rate (PCDR) in januari gestegen naar 5,8%, het hoogste niveau sinds 2024. Daarnaast blijkt de blootstelling aan softwarebedrijven groter dan eerder gedacht. De mogelijke impact van AI op deze sector zorgt daardoor voor extra onzekerheid.

Ook enkele fraudezaken, onder andere bij First Brands Group en Tricolor Holdings (beide bedrijven in de automotive sector), hebben vragen opgeroepen over de kwaliteit van bepaalde kredietstructuren. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot een golf van opnameverzoeken bij grote vermogensbeheerders zoals BlackRock, Blackstone en Blue Owl Capital. In sommige fondsen overstijgen de opnameverzoeken momenteel de beschikbare liquiditeit, waardoor niet alle verzoeken direct kunnen worden gehonoreerd.

Concluderend

Een bekend gezegde luidt: “Verandering is de enige constante.” Op de financiële markten lijkt het soms alsof gebeurtenissen elkaar steeds sneller opvolgen. Geopolitieke spanningen, technologische ontwikkelingen en veranderingen in het monetaire beleid kunnen in korte tijd grote invloed hebben op beleggerssentiment.

Juist daarom blijft het belangrijk om te investeren vanuit een langetermijnperspectief. Een goed gespreide beleggingsportefeuille helpt om risico’s te beperken en niet te sterk te reageren op kortetermijnontwikkelingen. Mocht u een nadere toelichting wensen over hoe Comfort uw portefeuille positioneert in deze dynamische marktomgeving, dan staat uw adviseur uiteraard klaar om dit met u te bespreken.