Een ‘gegarandeerd’ rendement van 5%

Om direct met de deur in huis te vallen: garanties bestaan niet in de financiële wereld. Toch wordt de vraag of wij rendementen kunnen garanderen nog wel eens gesteld in gesprekken met potentiële nieuwe klanten. Het blijft natuurlijk de ideale situatie, een mooi rendement zonder risico. Menig huishouden heeft bijvoorbeeld via de brievenbus wel eens een uitnodiging ontvangen om in te schrijven op een 6% vastrentende Fastned-obligatie. Gezien het feit dat het bedrijf al jarenlang verlieslatend is, kan deze 6% hier echter ook niet zomaar gegarandeerd worden. Maar hoe zit het dan met 5% rente op een staatsobligatie van de Verenigde Staten?

Karakteristieken van obligaties

Obligaties worden over het algemeen gezien als het risicomijdende deel van de beleggingsportefeuille. De lenende partij, een staat of een bedrijf, betaalt een jaarlijkse rentevergoeding en aan het einde van de looptijd wordt de hoofdsom terugbetaald. In de tussentijd kan de obligatie worden verhandeld op de financiële markten en fluctueert de prijs. Hoe hoger de rente stijgt, hoe lager de prijs van een bestaande obligatie en omgekeerd.

Dalende rentevergoedingen

Jarenlang daalde de rentevergoeding op obligaties gestaag. De oorzaken waren structureel van aard. Een lage inflatie, een vergrijzende bevolking, globalisering en aanhoudende lage economische groei zorgden voor een omgeving waarin kapitaal overvloedig en goedkoop was. Centrale banken hielden hun beleidsrentes kunstmatig laag om economische groei te stimuleren, in de Eurozone en Japan zakten ze zelfs onder nul. Voor obligatiebeleggers betekende dit jarenlang magere en soms zelfs negatieve rendementen.

De kentering vanaf 2020

Vanaf 2020 veranderde de situatie in rap tempo. Tijdens de coronacrisis stimuleerden overheden wereldwijd hun economieën met ongekende steunpakketten, grotendeels gefinancierd door het creëren van nieuw geld. Een stijging van de geldhoeveelheid zonder evenredige toename van goederen en diensten is een klassiek recept voor inflatie. Verstoorde toeleveringsketens en de energieprijsschok na de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 hadden een sterk escalerend effect op die inflatie. In de VS liep de inflatie op tot 9,1%, in de Eurozone zelfs tot 10,6%, niveaus die in decennia niet meer waren gezien.

Centrale banken reageerden door hun beleidsrentes in recordtempo te verhogen. De Amerikaanse Federal Reserve verhoogde de rente van vrijwel 0% naar boven de 5% in minder dan twee jaar, het snelste tempo sinds de jaren tachtig. De Europese Centrale Bank volgde van -0,5% naar 4,0%. Obligaties bewegen over het algemeen mee met de beleidsrente, waardoor de gehele rentecurve op de kapitaalmarkten fors steeg.

Oplopende staatsschulden als extra risicofactor

Naast een vergoeding voor inflatie wil de obligatiebelegger ook gecompenseerd worden voor het tegenpartijrisico. Hierbij draait het om het vertrouwen dat de lening daadwerkelijk wordt terugbetaald. Wanneer de kredietwaardigheid van een bedrijf of overheid verslechtert, eisen beleggers een hogere rentevergoeding als compensatie.

De afgelopen jaren zijn de zorgen over overheidsschulden wereldwijd toegenomen. De Amerikaanse staatsschuld passeerde recent de $ 40.000 miljard en bedraagt inmiddels meer dan 120% van het bbp. De staatsschuld van Frankrijk noteert op een vergelijkbaar niveau, terwijl ook landen als Italië en het Verenigd Koninkrijk met hoge schuldniveaus kampen. Ratingbureau Moody’s verlaagde in mei 2025 de kredietwaardigheid van de VS voor het eerst tot onder de hoogste categorie, een signaal dat de markt sindsdien in hogere rentepremies heeft verwerkt.

Het effect van rentestijgingen op bestaande obligaties

Een hogere rente heeft een negatief effect op de waarde van bestaande obligaties. Dit kan tegenstrijdig aanvoelen, de belegger ontvangt toch een hogere vergoeding? Dat klopt, maar alleen voor nieuw uitgegeven obligaties. Een bestaande obligatie die bij uitgifte een rente van 2% bood, wordt minder aantrekkelijk wanneer nieuwe obligaties 4% bieden. Een praktijkvoorbeeld: de Nederlandse 10-jaars staatsobligatie noteerde begin 2026 nog een rentevergoeding van 2,99% en staat inmiddels op 3,61%, een stijging die de prijzen van bestaande obligaties verder onder druk heeft gezet.

De gevoeligheid van een obligatie voor renteveranderingen wordt uitgedrukt in de duratie, hoe langer de looptijd, hoe groter de koersdaling bij een rentestijging. Een obligatie met een duratie van 10 jaar verliest bij een rentestijging van 1 procentpunt circa 10% aan waarde. Beleggers in langlopende obligaties werden hierdoor de afgelopen jaren hard geraakt. De Bloomberg Global Aggregate Bond Index, de brede obligatiebenchmark, verloor in 2022 meer dan 16% van zijn waarde. Dit is uiteindelijk het slechtste jaar voor obligaties in de moderne geschiedenis geworden.

Korte looptijden als bescherming

Dat wij al jaren bewust aan de korte kant van de rentecurve beleggen, heeft aantoonbaar positief uitgepakt. Door te kiezen voor obligaties met een kortere looptijd was de koersgevoeligheid voor rentestijgingen beperkt. Dit jaar behaalt onze obligatieportefeuille een rendement van +0,32%, terwijl de brede Bloomberg Global Aggregate Bond Index over dezelfde periode -2,45% laat zien.

Daarbij beleggen wij in diverse obligatiecategorieën, van staatsobligaties (zowel in ontwikkelde- als opkomende marken) en kwalitatief goede bedrijfsobligaties tot obligaties met een financieel onderpand (Asset Backed Securities) en obligaties gericht op het Nederlandse MKB. De yield van onze obligatiebeleggingen bedraagt momenteel 5,16%, tegen een gemiddelde looptijd van slechts 3,97 jaar, een aantrekkelijke combinatie van rendement en beperkt renterisico.

Vooruitblik

De inflatie laat voorzichtige dalingssignalen zien, maar van een definitieve omslag is nog geen sprake. Pas als de inflatie overtuigend en duurzaam daalt, zijn renteverlagingen realistisch en dan kunnen langlopende obligaties profiteren van deze rentedalingen. Dit is voor ons aanleiding om na te denken over het geleidelijk verlengen van de looptijd van de obligatieportefeuille, zodat wij ons tijdig positioneren voor die omslag. De timing hiervan is cruciaal en staat nadrukkelijk op de agenda van het eerstvolgende beleggingsoverleg.

Een gegarandeerd rendement van 5% kunnen ook wij niet bieden. Wat de huidige obligatiemarkt wel biedt, zijn aanvangsrendementen die in jaren niet zo aantrekkelijk zijn geweest. Mits de juiste selectie wordt gemaakt en voldoende spreiding wordt toegepast.